تهران، خیابان ولیعصر، پایین‌تر از سه راه جمهوری، کوچه سخنور، ساختمان شماره 117، طبقه 5

021-66709528

دستگاه ام ار ای

دستگاه ام ار ای

دستگاه ام ار ای چیست؟

ام‌ ار ای (MRI) مخفف عبارت Magnetic Resonance Imaging است. MRI (تصویربرداری رزونانس مغناطیسی) یک آزمایش بدون درد است که تصاویر بسیار واضحی از اندام‌ها و ساختارهای داخل بدن تولید می‌کند. MRI از یک آهنربای بزرگ، امواج رادیویی و یک کامپیوتر برای تولید این تصاویر دقیق استفاده می کند. از آنجایی که دستگاه ام ار ای از اشعه ایکس یا اشعه های دیگر استفاده نمی کند، زمانی که افراد به تصویربرداری مکرر برای نظارت بر تشخیص یا درمان، به ویژه از مغز خود نیاز دارند، ام ار ای گزینه بسیار مناسبی است. این روش یکی از روشهای تصویر برداری پزشکی است که تاکنون عوارض خاصی برای بیماران ایجاد نکرده است.

دستگاه ام ار ای قادر به تولید تصاویر به صورت مقطعی می باشد در صورتیکه تصاویر  دستگاه های اشعه ایکس، تصاویر مربوط به سایه استخوان می باشند. اساس کار دستگاه ام ار ای رزونانس مغناطیسی هسته می باشد.این دستگاه فقط به مغناطیس وابسته است و از اشعه ایکس در این روش استفاده نمی شود. به همین دلیل ام ار ای عوارض خاصی برای بدن ندارد و روشی غیر تهاجمی می باشد. با استفاده از دستگاه ام ار ای می توان در جهات مختلف تصویربرداری کرد. تصاویر در جهت فوقانی-تحتانی یا اگزیال، چپ و راست یا ساژیتال و کورونال در این دستگاه تولید می شود. این دستگاه حتی قادر به تولید تصاویر اُریب و مایل نیز می باشد.

دستگاه ام ار ای

حقایقی در مورد MRI

  • MRI یک روش غیر تهاجمی و بدون درد است.
  • ریموند دامادیان اولین اسکنر تمام بدن MRI را ساخت که نام مستعار آن را Indomitable گذاشت.
  • قیمت دستگاه ام ار ای از 150.000 دلار شروع می شود اما می تواند بیش از چندین میلیون دلار باشد.
  • ژاپن با 48 دستگاه به ازای هر 100.000 شهروند، بیشترین سرانه MRI را دارد.
  • MRI از یک آهنربای بزرگ، امواج رادیویی و یک کامپیوتر برای ایجاد تصویری دقیق و مقطعی از اندام‌ها و ساختارهای داخلی استفاده می‌کند.
  • خود دستگاه معمولاً شبیه یک لوله بزرگ با یک میز در وسط است که به بیمار اجازه می دهد تا داخل آن قرار بگیرد.
  • دستگاه ام ار ای با سی تی اسکن و اشعه ایکس متفاوت است، زیرا از اشعه یونیزان مضر بالقوه استفاده نمی کند.

دستگاه MRI

یک دستگاه ام ار ای حاوی دو آهنربای قدرتمند است. اینها مهمترین تجهیزات دستگاه هستند. بدن انسان عمدتاً از مولکول های آب ساخته شده است که از اتم های هیدروژن و اکسیژن تشکیل شده است. در مرکز هر اتم یک ذره حتی کوچکتر به نام پروتون قرار دارد که به عنوان آهنربا عمل می کند و به هر میدان مغناطیسی حساس است. به طور معمول، مولکول‌های آب در بدن به‌طور تصادفی مرتب می‌شوند، اما با ورود به اسکنر MRI، اولین آهنربا باعث می‌شود مولکول‌های آب در یک جهت، شمال یا جنوب، هماهنگ شوند. میدان مغناطیسی دوم سپس در یک سری پالس‌های سریع روشن و خاموش می‌شود و باعث می‌شود هر اتم هیدروژن تراز خود را هنگام روشن شدن تغییر دهد و پس از خاموش شدن به سرعت به حالت آرامش اولیه خود برگردد.

معرفی انواع دستگاه‌های MRI

عبور جریان الکتریسیته از سیم پیچ های گرادیان که باعث ارتعاش سیم پیچ ها نیز می شود، میدان مغناطیسی ایجاد می کند و باعث ایجاد صدای تق تق در داخل اسکنر می شود. اگرچه بیمار نمی تواند این تغییرات را احساس کند، اما اسکنر می تواند آنها را تشخیص دهد و در ارتباط با کامپیوتر می تواند یک تصویر مقطعی دقیق برای رادیولوژیست ایجاد کند. دستگاه MRI از سه میدان مغناطیسی جهت تصویربرداری استفاده می کند:

  •     میدان مغناطیسی خارجی ثابت و قوی
  •     میدان مغناطیسی گرادیانی متغیر و ضعیف
  •     میدان حاصل از RF الکترومغناطیسی

اساس کار دستگاه ام ار ای

تقریبا ۲/۳ بدن انسان از آب تشکیل شده است. آب از دو اتم هیدروژن و یک اتم اکسیژن تشکیل شده است. بخش عمده چربی ها و هیدراتهای کربن نیز از هیدروژن تشکیل شده است. حدود ۶۳ درصد بدن انسان از هیدروژن تشکیل شده است. اتم هیدروژن دارای سیگنال MRI می باشد. 

دستگاه ام ار ای لوله ای است که بوسیله آهنربای دایره ای شکل دوار احاطه شده است. این آهنربا میدان مغناطیسی ایجاد می کند. در اینجا موج رادیویی با طول موجهای متفاوت سطح نمونه را جاروب می کند. انتهای نمونه با جذب انرژی از موج رادیویی هم فرکانس با چرخش آنها، به حالت انرژی بالاتری می رود و در راستای میدان مغناطیسی خارجی قرار می گیرد.

با قطع میدان این هسته ها به حالت اولیه خود برمی گردند. در این هنگام است که از ماده امواج الکترومغناطیسی با بسامد رادیویی تابش می شود که توسط سیم پیچی که به آن کویل می گویند، دریافت انجام می شود. این سیم امواج دریافتی را به جریان الکتریکی تبدیل می کند. سپس این جریانها تقویت می شوند و به عنوان سیگنالهای MRI به رایانه داده می شود. رایانه با استفاده از سیستم تبدیلی به نام تبدیل فوریه این داده ها را به تصویر تبدیل می کند. این تصویر بسیار دقیق است و تغییرات بسیار کوچک را نیز می تواند نشان دهد.

موارد استفاده از  دستگاه ام ار ای

دستگاه ام ار ای برای تصویربرداری از قسمت‌های غیر استخوانی یا بافت‌های نرم بدن مناسب هستند. آنها با توموگرافی کامپیوتری (CT) متفاوت هستند، زیرا از پرتوهای یونیزان آسیب‌رسان اشعه ایکس استفاده نمی‌کنند. مغز، نخاع و اعصاب، عضلات، رباط‌ ها و تاندون‌ها با MRI بسیار واضح‌تر از عکس‌برداری معمولی با اشعه ایکس و CT دیده می‌شوند. به همین دلیل اغلب از MRI برای تصویربرداری از آسیب‌های زانو و شانه استفاده می‌شود.

در مغز، MRI می‌تواند بین ماده سفید و ماده خاکستری تمایز قائل شود و همچنین می‌تواند برای تشخیص آنوریسم و تومور استفاده شود. همانطور که اشاره شد دستگاه ام ار ای از اشعه ایکس یا اشعه‌های دیگر استفاده نمی‌کند و در شرایطی که به تصویر برداری مکرر زمانی برای تشخیص یا درمان به‌ویژه در مغز موردنیاز است، اولین گزینه است. بااین‌حال، MRI  گران‌تر از تصویربرداری با اشعه ایکس یا سی‌تی‌اسکن است.

دستگاه ام ار ای

یکی از انواع MRI تخصصی، تصویربرداری تشدید مغناطیسی عملکردی (fMRI) است. این تصویربرداری برای مشاهده ساختارهای مغز و تعیین اینکه کدام مناطق مغز در طول کارهای مختلف شناختی “فعال می‌شوند” (اکسیژن بیشتری مصرف می‌کنند) استفاده می‌شود. این آزمایش برای پیشرفت درک سازمان مغز استفاده می‌شود و یک استاندارد جدید برای ارزیابی وضعیت عصبی و خطرات جراحی مغز و اعصاب ارائه می‌دهد.

خطرات ام ار ای

اگرچه MRI تشعشعات یونیزه‌ای را که در تصویربرداری با اشعه ایکس و سی تی یافت می‌شود ساطع نمی‌کند، اما از یک میدان مغناطیسی قوی استفاده می‌کند. میدان مغناطیسی اطراف دستگاه را نیز در برمی گیرد و نیروهای بسیار قدرتمندی بر اجسام آهنی، برخی از فولادها و دیگر اجسام قابل مغناطیسی اعمال می‌کند. این نیرو به ‌قدری قوی است که می‌تواند ویلچر را پرت کند. بیماران باید قبل از اسکن MRI، پزشک خود را از هر نوع درمان یا وجود ایمپلنت مطلع کنند.

هنگام انجام MRI موارد زیر باید در نظر گرفته شود:

  • افراد دارای ایمپلنت: به‌ویژه آنهایی که حاوی آهن هستند، ضربان‌سازها، محرک‌های عصب واگ، دفیبریلاتورهای قلبی قابل کاشت، پمپ‌های انسولین، کاشت حلزون، محرک‌های عمقی مغز و کپسول‌های آندوسکوپی کپسولی نباید وارد دستگاه ام ار ای شوند.
  • نویز: صدای بلند که معمولاً به‌عنوان کلیک و بیپ شناخته می‌شود و همچنین شدت صدا تا ۱۲۰ دسی‌بل در اسکنرهای MRI خاص، ممکن است به محافظ گوش خاصی نیاز داشته باشد.
  • تحریک اعصاب: گاهی اوقات یک احساس لرزش ناشی از تغییر سریع میدان‌ها در دستگاه ام ار ای وجود دارد.
  • کلاستروفوبیا: برای افرادی که حتی به کلاستروفوبیا (ترس از محیط بسته) خفیف مبتلا هستند، تحمل زمان‌های طولانی اسکن در داخل دستگاه دشوار است. آشنایی با دستگاه ام ار ای و فرآیند و همچنین تکنیک‌های تجسم، آرام‌بخشی و بیهوشی می‌تواند به بیمار کمک کند تا بر ناراحتی خود غلبه کنند. روش دیگر استفاده از MRI  باز است. دستگاه ام ار ای باز از طرفین باز است. بنابراین به طور کامل بیمار را احاطه نمی‌کند. این برای پاسخگویی به نیازهای بیمارانی که از تونل باریک و صداهای MRI سنتی ناراحت هستند و برای بیمارانی که اندازه یا وزن آنها استفاده از MRI  سنتی را غیرممکن می‌کند ساخته شده است. فناوری جدید  MRI باز تصاویری باکیفیت بالا را برای بسیاری از معاینات، اما نه همه انواع، فراهم می‌کند.
دستگاه ام ار ای روباز
  • عوامل کنتراست:بیماران مبتلا به نارسایی شدید کلیوی که نیاز به دیالیز دارند ممکن است در معرض یک بیماری نادر اما جدی به نام فیبروز سیستمیک نفروژنیک باشند. کسانی که به این بیماری مبتلا هستند برای مصرف برخی از داروهای حاوی گادولینیوم مانند گادودیامید و … محدودیت دارند. اگرچه ارتباط علت و معلولی ثابت نشده است، دستورالعمل‌های کنونی توصیه می‌کنند که بیماران دیالیزی باید فقط در مواقع ضروری داروهای گادولینیوم دریافت کنند. در این بیماران دیالیز باید دراسرع‌ وقت پس از اسکن انجام شود تا عامل به‌سرعت از بدن خارج شود.
  • بارداری: در حالی که هیچ اثر منفی روی جنین نشان داده نشده است، توصیه می شود برای احتیاط از اسکن توسط دستگاه ام ار ای به ویژه در سه ماهه اول بارداری که اندام های جنین در حال شکل گیری است خودداری شود.
  • افراد دارای ایمپلنت: به‌ویژه آنهایی که حاوی آهن هستند، ضربان‌سازها، محرک‌های عصب واگ، دفیبریلاتورهای قلبی قابل کاشت، ضبط کننده‌های حلقه، پمپ‌های انسولین، کاشت حلزون، محرک‌های عمقی مغز و کپسول‌های آندوسکوپی کپسولی نباید وارد دستگاه ام ار ای شوند.

 ام ار ای مغز و نخاع

ام آر ای رایج‌ترین آزمایش تصویربرداری مغز و نخاع است و اغلب برای کمک به تشخیص مشکلات زیر انجام می‌شود:

  •     آنوریسم عروق مغزی
  •     اختلالات چشم و گوش داخلی
  •     اسکلروز چندگانه (MS)
  •     اختلالات نخاعی
  •     سکته
  •     تومورها
  •     آسیب مغزی ناشی از ضربه

نوع خاصی از MRI، ام ار ای عملکردی مغز یا fMRI است که تصاویری از جریان خون در مناطق خاصی از مغز تولید می‌کند. می‌توان از آن برای بررسی آناتومی مغز و تعیین اینکه کدام بخش از مغز عملکردهای حیاتی را انجام می‌دهد، استفاده کرد. این روش به شناسایی مناطق مهم کنترل زبان و حرکت در مغز افرادی که نیاز به جراحی مغز دارند، کمک می‌کند. این نوع از MRI همچنین می‌تواند برای ارزیابی آسیب ناشی از ضربه به سر یا اختلالاتی مانند بیماری آلزایمر استفاده شود.

ام ار ای  قلب

این نوع ام ار ای بر قلب یا عروق خونی متمرکز است و می‌تواند موارد زیر ارزیابی کند:

  •     اندازه و عملکرد حفره‌های قلب
  •     ضخامت و حرکت دیواره‌های قلب
  •     میزان آسیب ناشی از حملات قلبی یا بیماری قلبی
  •     مشکلات ساختاری در آئورت
  •     التهاب یا انسداد در رگ‌های خونی

MRI سایر اندام های داخلی

دستگاه ام ار ای می تواند تومورها یا سایر ناهنجاری های بسیاری از اندام های بدن را بررسی کند، منجمله اندام زیر:

  •     کبد و مجاری صفراوی
  •     کلیه ها
  •     طحال
  •     پانکراس
  •     رحم
  •     تخمدان ها
  •     پروستات

انجام ام ار ای با استفاده از دستگاه MRI زیمنس

MRI استخوان ها و مفاصل

دستگاه ام ار ای با بررسی استخوان ها و مفاصل، می تواند به تشخیص موارد زیر کمک کند:

  •      ناهنجاری های مفصلی ناشی از آسیب های ضربه ای یا مکرر، مانند پارگی غضروف یا رباط ها
  •     ناهنجاری های دیسک در ستون فقرات
  •     عفونت های استخوانی
  •     تومورهای استخوان و بافت نرم

MRI قفسه سینه

از دستگاه ام ار ای می توان همراه با ماموگرافی برای تشخیص سرطان سینه استفاده کرد. به ویژه در زنانی که بافت سینه متراکم دارند یا ممکن است در معرض خطر بالای این بیماری باشند.

قبل از انجام  MRI

  • خوردن و آشامیدن: برای اکثر معاینات MRI بیمار می‌تواند طبق معمول غذا بخورد، بنوشد و دارو مصرف کند. برخی از معاینات تخصصی MRI وجود دارد که نیاز به محدودیت‌های خاصی دارد. در این صورت پزشک توصیه‌های لازم را به بیمار خواهد داد.
  • لباس:  بیمار باید روپوش مخصوص پوشیده و تمام وسایل شخصی از قبیل جواهرات، ساعت و  . . . را از خود دور کند. 
  • آلرژی: برخی از معاینات MRI نیاز به کنتراست IV دارند. اگر  بیمار نسبت به کنتراست MRI واکنش آلرژیک داشته باشد، باید با پزشک مشورت کند. در این شرایط معمولاً ۲۴، ۱۲ و ۲ ساعت قبل از انجام آزمایش، بیمار باید دارو مصرف کند.
  • داروهای ضد اضطراب: اگر به دلیل کلاستروفوبیا، بیمار به داروهای ضد اضطراب نیاز داشته باشد، باید با پزشک معالج مشورت کرده و نسخه خود را در روز آزمایش همراه داشته باشد.
  • فلزات در بدن: به دلیل وجود میدان مغناطیسی قوی، در صورت وجود فلز در بدن، برنامه‌ریزی برای تصویربرداری متفاوت خواهد بود و باتوجه‌ به توصیه پزشک، انجام خواهد شد.

دستگاه ام ار ای توشیبا

قبل از انجام آزمایش بسیار مهم است که موارد زیر در بیمار چک شود:

  • وجود ضربان‌ساز در قلب و یا مشکل در دریچه‌های قلب
  • وجود هرگونه پمپ قابل کاشت در بدن مانند پمپ انسولین
  • بارداری و یا امکان بارداری بیمار
  • وجود زخم بر اثر گلوله در بدن بیمار
  • وجود قطعات فلزی در بدن بیمار  
  • نبود مشکل برای درازکشیدن به مدت ۳۰ تا ۶۰ دقیقه

بعد از آزمایش MRI

  • بعد از انجام MRI به دلیل درازکشیدن طولانی‌مدت و میدان مغناطیسی دستگاه ام ار ای امکان سرگیجه در بیمار وجود دارد. بنابراین بهتر است بیمار با احتیاط و به‌ آرامی از روی تخت بلند شود.
  • اگر داروهای آرام‌بخش برای این آزمایش مصرف شده باشد، بهتر است تا زمانی که اثر داروها از بین برود از بیمار بخواهید تا استراحت کند. اگر در حین MRI از رنگ کنتراست استفاده کرده اید و پس از انجام آزمایش، بیمار با هرگونه عوارض جانبی یا واکنشی نسبت به رنگ کنتراست، مانند خارش، تورم، بثورات پوستی یا مشکل در تنفس مواجه شود، باید فوراً با پزشک خود تماس بگیرد.
  • اگر پس از بازگشت به خانه، هرگونه درد، قرمزی و یا تورم در محل IV مشاهده شود، باید به پزشک اطلاع داده شود. زیرا ممکن است نشان‌ دهنده عفونت یا نوع دیگری از حساسیت باشد. در غیر این صورت، هیچ نوع مراقبت خاصی پس از اسکن MRI موردنیاز نیست و بیمار می‌تواند رژیم غذایی و فعالیت‌های معمول خود را از سر بگیرد، مگر اینکه پزشک توصیه دیگری داشته باشد.
برای امتیاز به این نوشته کلیک کنید!
[کل: 41 میانگین: 4.7]